En moi pouco tempo, o PP xa no poder aprobou tres leis que minguaban substancialmente os dereitos e liberdades cidadás no estado español. A Lei Orgánica 1/2015 que modificaba o Código Penal; a Lei Orgánica 2/2015, pola que de novo se modificaba o Código Penal respecto de delitos de terrorismo; e a Lei Orgánica 4/2015 de Protección da Seguridade Cidadá (Lei Mordaza). Tamén o goberno conservador impulsionou unha reforma da Lei de Axuizamento Criminal que afectaba a dereitos constitucionais. Criticados estes textos lexislativos por ONGs, movementos sociais, a Unión Europea e as Nacións Unidas, o avogado e colaborador de medios independentes Juan García Mollá e o xornalista Pascual Serrano van un punto alén na crítica a estas normas “de marcado carácter represor”, promovidas por un executivo de “indubitábel ideoloxía reaccionaria”. Consideran, de feito, que os ataques ás liberdades foron unha constante por parte dos gobernos españois nas últimas décadas.

A tese central figura no mesmo título do libro Os gobernos españois contra as liberdades– que Juan García Mollá e Pascual Serrano publicaron recentemente en Akal. O último goberno de Rajoy chegou ao cimo, mais o libro achega contexto ao panorama que se denuncia: os executivos de UCD e do PSOE tamén “foron achegando o seu graocinho de area co obxectivo de perseguir as actitudes cidadás que lles resultaban incómodas”. En febreiro de 2016 referentes intelectuais como Noam Chomsky, Tariq Ali ou Toni Negri rubricaron un manifesto “Polas liberdades civís en España e en Europa”. O Relatorio anual de Amnistía Internacional 2015-2016 constata un grave retroceso das liberdades no Reino de España. Mais o texto de 182 páxinas da colección “A fondo” sitúa o inicio da involución lexislativa moito antes de que Rajoy chegase á Moncloa. Juan García Mollá lembra que a Audiencia Nacional é “o antigo Tribunal de Orde Pública franquista, reconvertido”. Trátase, ademais, dunha instancia xudicial “deseñada para a defensa do actual sistema político”.

Tampouco o libro se constranxe a estripar a lexislación e os seus efectos sobre os dereitos e liberdades. Os autores citan aspectos materiais, como a licitación para a compra dun camión lanza auga para a Policía Nacional Antidisturbios por un orzamento base de 408.000 euros. E en plena crise (decembro de 2013). Na Generalitat de Catalunya, os departamentos de Sanidade e Educación foron os que máis empregados públicos perderon no último quinquenio, en canto os corpos de seguranza (mossos d’esquadra e bombeiros) aumentaron os seus efectivos en persoal. Ademais das leis máis difundidas e rexeitadas na rúa, o texto rastrexa medidas como o réxime disciplinar das Forzas Armadas, presentado polo goberno do PP en maio de 2013. De aí deríva, por exemplo, a sanción ao tenente do Exército de Terra Luís Gonzalo Segura, quen denunciou os “abusos, privilexios e corruptelas da caste militar dominante”. O tenente foi condenado a dous meses de arresto e iniciou unha folga de fame de 22 días.

Lexíslase contra o “inimigo interior”, destaca Pascual Serrano, “sexan sindicalistas, activistas da PAH ou membros do SAT”. “A reforma das normas que regulan a actividade e competencia do Tribunal Constitucional está deseñada para frear o proceso independentista catalán”, acrecenta o autor de “Medios democráticos. Unha revolución pendente na comunicación”. O colaborador de TeleSur, RT, Hispan TV e Radio do Sur, Juan García Mollá, refírese ademais ao “inimigo exterior”, o terrorismo “yihadista” que toma corpo en Al Qaeda e Daesh. Para o combater, modificouse tanto o Código Penal como a Lei de Axuizamento Criminal. Os antecedentes non remiten precisamente a lexislacións “brandas”. García Mollá lembra que a primeira Lei de Seguranza Cidadá, aprobada por un goberno de Felipe González e coñecida como “Lei Corcuera”, xa se justificaba pola necesidade dunha “maior eficacia policial”. Ademais permitía que determinadas actuacións dos axentes “fosen practicadas á marxe da Constitución”. A pesar das declaracións oficiais que negan estes extremos, no libro cítanse exemplos de censura e encerramento de medios de comunicación.
En xullo de 1988 o xuíz Garzón decretou a clausura cautelar do diario Egin e a emisora de radio do mesmo grupo. Tamén a detención dos representantes legais da empresa ORAIN, acusados de integración en banda armada. Unha década despois, o Tribunal Supremo declarou nulo o encerramento cautelar. En 2001 Baltasar Garzón ordenou clausúraa da revista “Ardi Beltza”. Juan García Mollá destaca algunhas mudanzas no proceder dos poderes do Estado. “Na actualidade a actividade censora diríxese contra os usuarios das redes sociais”. Mais a este principio xeral acrecenta un matiz substantivo: “Os detidos son sempre de esquerdas, non se coñece ningún caso en que as policías españolas teñan detido militantes de ultradereita que vexen as vítimas”. A restia de exemplos suxire que o fundamento último das leis non é frío, cartesiano e calculador, senón estritamente político. Por iso é polo que unha tuitera chamada Loba Vermella resultase detida e condenada por unhas supostas mensaxes “violentas”, que finalmente, destaca Pascual Serrano, correspondían (nun dos casos) a unha cita de Mario Benedetti. Os autores do libro citan outros exemplos, como o do rapero Pablo Hasél ou o cantante do grupo Def con Dous, César Strawberry.

Cal é o límite? “Deseñáronse leis co fin de ilegalizar un partido político”, responde Juan García Mollá. Foi aprobar a Lei de Partidos o 27 de xuño de 2002 e dous meses despois un auto do xuíz Garzón decretaba a suspensión total das actividades de Batasuna, o encerramento das sedes e páxina Web. Obxecto de aplicación desta lei foi o Partido Comunista de España (Reconstituido), por considerarse probada a súa vinculación ao GRAPO. Con todo, “nunca se instou a ilegalización de partidos xenófobos, racistas e de ultradereita involucrados en delitos moi graves”, sosteñen os autores de Os gobernos españois contra as liberdades. Por exemplo, na mañá do 11 de novembro de 2007 o mozo Carlos Palomino foi asasinado por un militante de ultradereita cando se dirixía a unha manifestación contraria á organizada polas mocidades do partido neonazi, Democracia Nacional. Neste caso as autoridades non estableceron ningunha conexión entre a organización política e o asasinato perpetrado por un dos seus militantes. Doutra banda, a represión estendeuse ao campo do deporte, trátese de pitadas ao himno de España durante unha final da Copa do Rei, a exhibición de bandeiras independentistas nun estadio ou faixas no caso da pena Bukaneros do Raio Vallecano.
O libro de Serrano e García Mollá detalla os principios xurídicos e a continuación se espraia nos exemplos. En teoría non debería haber maior problema en que un cidadán gravase a actuación dos corpos antidisturbios nunha manifestación, dado que o seu rostro permanece oculto baixo os cascos. Mais a Lei de Seguridade Cidadá tipifica como infracción grave o “uso non autorizado” destas imaxes. Un xornalista, Jaime Alekos, resultou detido mentres cubría un desafiuzamento en Madrid en febreiro de 2015. Juan García Mollá describe outra situación de impunidade, das moitas que compoñen o texto: “Unha reporteira de Tele K, Alicia Armesto, foi citada a xuízo acusada de vexación inxusta a un policía, por difundir unha fotografía na que o axente ría en canto desaloxaban unha familia da vivenda”. Rexe o Estado de Dereito e a seguridade xurídica? “A hemeroteca está repleta de casos en que a policía actuou con total impunidade”, asegura Pascual Serrano. As arremetidas dos axentes contra os veciños que se opuñan ás derribas no barrio valenciano do Cabanyal (abril de 2010). Disparos ao aire para disolver un piquete na empresa EADS CASA en Xetafe (setembro de 2010). Bolas de goma, como as disparadas durante as Marchas da Dignidade en Madrid (marzo de 2014), que provocaron a perda dun ollo e un testículos a dous mozos. Ingreso da policía na Universidade Complutense (marzo de 2014), desaloxo da Praza de Catalunya (maio de 2011)?

A Lei de Seguranza Cidadá de 2015 pode ser analisada como un entomólogo que disecciona un coleóptero. Desentrañar o articulado, o réxime de sancións e a tipificación das condutas. Con todo, os autores sinalan a esencia política da Lei Mordaza: “Cada unha das sancións está redactada co obxectivo indisimulado de reprimir formas de protesta de colectivos que se opuxeron ás políticas do PP”. Por exemplo, as manifestacións de Rodea o Congreso, como a do 25 de setembro de 2012; ou as concentracións para impedir desafiuzamentos, as accións de Greenpeace no Congreso ou antes as centrais nucleares, ou as acampadas do estilo das realizadas polo 15-M. Multas por protestar, por exercer a prostitución, ao “botellón”, ao porro e á Okupación como movemento político. Todo iso nun estado, o Reino de España, coa taxa de poboación penal máis alta dos países de Europa Occidental (161 presos por cada 100.000 habitantes). E cunha duración media das penas de cárcere moi superior á do resto de países europeos. Ademais, coa modificación do Código Penal, “volta a vella cadea perpetua”, conclúe Juan García Mollá.