Despois dos últimos encarceramentos dos Consellers da Generalitat, entrevistamos a avogada de Madrid Isabel Elbal para analizar xuridicamente as decisións que toma a maxistrada da Audiencia Nacional Carmen Lamela

Desde onte, xa hai dez presos políticos soberanistas. Carmen Lamela, desde o Xulgado de Instrución nº 3 do Penal da Audiencia Nacional española, ditou prisión preventiva para os Jordis o pasado 17 de outubro, e onte (02/11/2017), para oito conselleiros da Generalitat de Catalunya. Sobre os últimos pesa, alén de malversación, sedición e rebelión, delitos polos cales poderían afrontar penas de até 25 anos de prisión. No ámbito do dereito son moitas as persoas que alzaron a voz para denunciar as irregularidades destes procedementos. Unha delas é a avogada Isabel Elbal, especializada en dereito penal e coñecedora da Audiencia Nacional española.

Como se fundamente xuridicamente decretar prisión preventiva para os Consellers?

Baséase principalmente no risco de fuga, mais menciónase o mesmo que no auto dos Jordis: fuga, risco de reiteración delituosa e destrución de probas. Do ponto de vista xurídico, non está case fundamentada a decisión de adoptar unha medida extraordinaria como é a privación de liberdade. O auto da xuíza ten 19 follas, das cales sete están dedicadas á doutrina do Constitucional, copia e cola da fundamentación xurídica, cópia e cola dalgúns parágrafos da querela do procurador e outros dedicados a fundamentar, en teoría, a medida acordada. Polo que di respecto ao risco de fuga, o que me chama a atención é que cando se adopta unha medida como esta, ha de atenderse ás circunstancias persoais de quen se ten diante. Hai doutrina constitucional desde hai 40 anos, que o indica.

Que circunstancias han de ser atendidas?

Há de estudarse se as persoas teñen arraigo, domicilio, se están arreigadas na súa terra, que neste caso pretenden que sexa independente, mais están enraizadas nela. Sobretodo, debería terse en conta que pudendo ter marchado, non o fixeron. Ao final da querela -que foi coñecida através dos medios de comunicación e non lles foi trasladada-, o fiscal xeral do Estado di que solicitará a prisión provisoria. A maiores, hai dúas persoas convocantes das mobilizacións sociais do 20 e 21 de setembro, e de moitos outros días e anos, en prisión. Mais apesar de todo, deciden acudir voluntariamente, apañar un tren, afrontar o asedio de persoas antipáticas, mesmo agresivas como os ultras na porta da Audiencia Nacional, e comparecer perante a xuiza. A maxistrada di que teñen medios económicos para marchar. Pois si, precisamente, téndoos non marcharon. É mais, dous consellers viaxaron a Bélxica na segunda feira, e voltaron. Non hai motivo para pensar que podan darse á fuga, senón que reforzan o feito de que afrontarán o xuízo e estarán a disposición do tribunal, ainda que non sexa competente. Parece sumamente grave que se invoque o risco de fuga.

Apúntase o feito de outros si teren marchado

Tomaron a decisión ‘libremente’ dentro da marxe que dá este proceso bastante delirante. Cada un tomou a que estimaba máis correcta. Transferir as circunstancias persoais dos que non están en Madrid aos que compareceron parece, como mínimo, un reflexo de culpabilidade absolutamente intolerábel: quen veu a Madrid non ten control sobre o que os outros decidan e, portanto, réstalles posibilidade de defensa. Aparece un viés vingativo ou mesmo coactivo a respeito de quen non está en Madrid, mais está na Bélxica a disposición do tribunal. Polo que di respecto ao perigo de destrución de probas, chámame a atención porque existe todo o material que sustentou a querela, consistente en actos públicos. E por outra parte, o risco de reiteración delituosa é altamente proecupante, porque igual que acontece no caso de Jordi Cuixart e Sánchez, preténdese esconxurar o risco que nunha campaña electoral vaian sumándose voces en favor do independentismo e, como parece que iso preocupa moito á xuíza, é necesario tiralos da circulación. É altamente preocupante a irrupción da xustiza na súa cara máis represiva para interromper a via normal dunha campaña electoral. É gravísimo, é unha interlocutoria allea a calquera concepto xurídico, allea a dereito, que estraña e repugna aos xuristas polo viés politico e finalista. É voluntarista, non está axustada á legalidade.

Puigdemont e os consellers que están en Bruxelas solicitaron declarar por videoconferencia. Están no seu pleno dereito?

A decisión de Puigdemont e o resto dos consellers non creo que teña sido fácil nin movida polo egoísmo, senón que hai unha componente pragmática de querer que o conflito político -que foi xudicializado desta maneira terríbel, vulnerando os dereitos fundamentais- transcenda as fronteiras nacionais. Apesar de se teren transladado a Bruxelas, exercendo o dereito de movemento e libre circulación, e ao abrigo do establecido legalmente en España e internacionalmente. Compre ter en conta que a citación lles foi comunicada con menos de 24 horas, marxe moi escasa para poderen nin tan sequera defenderse. Aliás marcharan antes de se presentar a querela. A videoconferencia é un medio lícito legal, introducido polo mesmo PP no ano 2015 nunha reforma que fixo da Lei de Axuizamento Criminal. O feito de que se anuncie unha posíbel orde europea de detención, transmítenos unha idea: que a xuíza non quere escoitar os querelados, senón que o seu único afán é ingresalos en prisión.

Xuridicamente, cres que é unha boa decisión ficar en Bruxelas?

Non creo que tomar a decisión de acudir a Bruxelas lles teña resultado fácil, nin que teña sido tomada por motivos egoístas. Creo que a internacionalización da causa xurídica é sumamente importante a fin de que un xuiz europeo, desde parámetros europeos, revise o atropelo que se está facendo dos dereitos fundamentais. Creo que foi un bo movemento estratéxico, movido por un sentido pragmático do que entenden que se há de facer con este procedemento xudicial. Con independencia das interpretacións, paréceme sumamente necesario non caer en análises simplistas, porque a decisión está tomada en virtude dun asesoramento xurídico en que se discutiron diferentes maneiras de resolver o procedemento, non só polos que están en Bruxelas, senón con efectos para os que están aquí, no Reino de España.

Como se pode acusar de delito de rebelión en ausencia de violencia?

O código penal esixe violencia, o fiscal considera que hai violencia e a xuíza asume todo o contido da querela neste sentido. Eu pregúntome que violencia hai no feito de unha sucesión de actos parlamentares, desde novembro de 2015, ter dado lugar ao acto parlamentar do 27 de outubro en que se di, segundo o fiscal, que se proclama a independencia. Pregúntome a que violencia asistimos no Parlamento. Que se queira acrescentar violencia utilizando as mobilizacións sociais de como mínimo un millón e medio ou dous milllóns de persoas, paréceme un disparate. Significa criminalizar a mobilización social e o dereito á protesta, que é básico nunha democracia. Pregúntome onde está a arma, o corpo físico, o secuestro das persoas, que sería considerado violencia. Neste caso, non os hai. Forzóuse o tipo penal que o regula e estamos diante dunha interpretación expansiva, absolutamente prohibida, do código penal, e dunha reescrita do código penal sen procedentes na historia da democracia española.

O delito de sedición é competencia da Audiencia Nacional?

Non só non se produciu ningún delito de sedición, de insurrección pública e tumultuaria, senón que nin a rebelión nin a sedición son delitos competentes para seren axuizados na Audiencia Nacional. Forzouse o Código penal e os tipos penais até o punto de criminalizar condutas que non son delituosas, neste caso concreto, forzouse a competencia. E iso é gravísimo. O Estado de dereito susténtase na non elección por parte dos poderes do órgao xudicial que há de investigarte. Violentouse o que é a doutrina sobre as competencias da Audiencia Nacional, que di que, como órgao especial, a asignación das competencias han de ser feitas con criterios restritivos, quer dicir: en caso de dúbida, compre entregalo ao órgao territorial que corresponder. Escolleuse de forma ilegal a competencia, e é gravísimo porque vulnera o dereito fundamental a xuiz imparcial.

Nestes momentos, vivimos sob a aplicación do 155. Onde se define, como se aplica?

Parécemo gravísimo, do punto de vista legal, que un artigo como o 155, que non ten desenvolvemento lexislativo, que non hai lugar ningún onde recorrer para indicar como se há de proceder. O goberno do PP fala de “medidas necesarias”, mais non hai ningún texto legal que diga que medidas son, como se adoptarán e quen o controlará. Estamos diante dunha limitación dos dereitos fundamentais do pobo catalán, mediante un formulario da Constitución española sen ningún cadro definitorio. Esta inconcreción foi utilizada polo goberno e os que o apoian para levar a cabo unha operacíon recentralizadora. Estamos diante dunha arbitrariedade dos poderes públicos, absolutamente prohibida no artigo 9.3. da Constitución, que permite facer e desfacer al libre arbitrio, que asume ou asimila unha especie de carta branca para actuar cos máximos efectos daniños posíbel.

Precisamente hoxe presentouse unha querela para ilegalizar a CUP…

A festa que comezou hai un mes e medio continúa. É curioso que na interlocutoria de prisión ditada por Lamela, fálase de “organización” e de “reparto de función”, de “grupo” e, ainda que convida á confusión, xa que un goberno actúa de forma colexiada, realmente o que vemos os xuristas é que hai clara intención, vocación, de comezar o camiño da ilegalización de partidos políticos. Xa houbo portavoces que o transmitiron publicamente, e asistimos a un escenario en que parece moi previsíbel. A xuíza deixouno ben claro no auto e veremos se non acaba acontecendo o que tememos que aconteza porque, con efecto, se o pomos en relación cos inquéritos de cara a unhas eleccións en Catalunya, do que se trata é de restar voz e voto á democracia, á vontade popular. E se o Código penal non é suficiente para desmobilizar a xente, haberá que dar os pasos seguintes. Teño a sensación que este guión xa está escrito por adiantado.

Gemma Garcia

Fonte: La Directa