You are hereA xustiza europea pon en evidencia as institucións españolas ao derrogar a directiva de conservación de datos

A xustiza europea pon en evidencia as institucións españolas ao derrogar a directiva de conservación de datos


16/04/2014

A directiva 2006/24 de conservación de datos, que a maioría de países da Unión Europea transferirom ás súas respectivas lexislacións, foi rexeitada por numerosas asociacións civís tanto no Reino de España como no resto de estados comunitarios. Nalgúns, as súas institucións deron resposta positiva ás queixas cidadás, como foi o caso de Alemaña, cuxo Tribunal Constitucional rexeitou en 2010 anular a aplicación da norma europea a seguir a demanda de 35.000 persoas e o mesmo o Reino unido, que tamén decidira no mesmo sentido pouco antes.

A decisión do Tribunal de Xustiza da Unión Europea de derrogar a directiva, que obrigaba as operadoras de telefonía a almacenaren entre seis meses e un ano as comunicacións electrónicas de todos os españois, de feito, produciuse polos requirimentos realizados polo Tribunal Constitucional de Austria e polo Tribunal Superior de Irlanda, despois de senllas denuncias de organizacións cidadás deses países. O propio Supervisor Europeo de Protección de Datos, Peter Hustinx, dixo publicamente en varias ocasións durante o oito anos que estivo en vigor a directiva que esta non tiña sentido e que tiña que ser revisada.

 Houbo, por tanto, unha sensibilidade xeneralizada nas institucións dos países europeos que puña en dúbida que a norma cumprise coas garantías xurídicas e respectase a presunción de inocencia dos cidadáns. Non en balde, a directiva fora aprobada en quente, por mor dos ataques do 11-S, o 11-M e o 7-J e influenciada pola polémica Patriotic Act de George Bush, que inicialmente permitía picar teléfonos de forma indiscriminada e sen orde xudicial, aínda que aos poucos foi matizándose.

 Con todo, esta sensibilidade que os tribunais e institucións europeas mostraron ante a invasión na privacidade das persoas que supuña a directiva non a tiveron os seus homólogos en España. O Defensor do Pobo, por exemplo, deu carpetazo sen apenas investigar a unha queixa interposta pola Asociación de Internautas contra a Lei 25/2007 de Conservación de Datos, transposición da derrogada directiva comunitaria. Os usuarios da rede pedían que a oficina solicitase ao Tribunal Constitucional a súa opinión sobre a citada norma. Con todo, o entón responsábel do organismo, Enrique Múgica, non o viu oportuno.

 O propio Tribunal Supremo, tamén despois dun recurso interposto pola Asociación de Internautas contra a normativa que regula a interceptación das comunicacións-?que se serve á súa vez da Lei de conservación de datos-, rexeitou (sentenza 44/2008 de 5 de febreiro) a denuncia sob o pretexto de que os datos do tráfico de chamadas telefónicas, posición xeográfica e outra información asociada á comunicación son elementos "accesorios", que non afectan á intimidade das persoas e que non requiren, por tanto, dunha orde específica do xuíz para que as operadoras cédanos ás forzas de seguridade. Unha doutrina que contradi a recente resolución do Tribunal de Xustiza da Unión Europea contra a directiva 2006/24. Segundo a corte comunitaria, estes datos "poden proporcionar indicacións moi precisas sobre a vida privada das persoas".

Entre elas, detalla o fallo, "os hábitos da vida cotiá, os lugares de residencia permanente ou temporal, os desprazamentos diarios, as actividades realizadas, as relacións sociais e os medios sociais frecuentados". "Permiten saber con que persoa e de que modo se comunicou un abonado ou usuario rexistrado, determinar o momento da comunicación e o lugar desde o que esta se produciu e coñecer a frecuencia das comunicacións con determinadas persoas durante un período concreto", concreta o alto tribunal comunitario.

 A directiva, por tanto, era básica para os sistemas de interceptación das comunicacións máis avanzados (en España, Sitel é o máis coñecido e o que utilizan as forzas de seguridade), o aval xurídico que lles permitía solicitar toda esa información "accesoria" co fin de localizar as persoas e seguir as súas comunicacións, como a finais de 2009 denunciou o entón portavoz do Partido Popular, Esteban González Pons, hoxe presidente da Comisión de Interior do Congreso dos Deputados.

 González Pons, de feito, foi o artífice de que no Parlamento se votase unha proposición de lei para regular a través de lei orgánica os sistemas de interceptación e todas as potencialidades que permiten en relación cos datos asociados ás comunicacións electrónicas. A proposta foi rexeitada pola maioría da cámara baixa, o que serviu tamén para retratar as Cortes españolas como unha institución non sensibilizada coa invasión na privacidade que supuña tanto a Lei de Conservación de Datos como os sistemas de interceptación.

 Mais non só aos partidos que votaron en contra da proposición (todos os que se enmarcan dentro do espectro ideolóxico da esquerda), senón tamén os que a impulsaron, xa que o PP, desde que chegou ao poder en 2011, pareceu esquecer aquela proposta lexislativa. En case tres anos de goberno, o partido presidido por Mariano Rajoy non volveu a abrir o caixón no que González Pons gardou a citada proposición de lei.

 Pola súa banda, a sentenza do Tribunal de Xustiza da Unión Europea tamén deixa en evidencia o papel xogado pola Axencia Española de Protección de Datos, que despois das informacións publicadas en setembro de 2009 sobre Sitel abriu de oficio unha investigación co fin de determinar a legalidade da actuación gobernamental. Con todo, decidiu non entrar a xulgar a normativa, ao entender que na prácticase  cumprían as bases da Lei Orgánica de Protección de Datos, xa que o xuíz interviña no proceso, como ordenou o 23 de febreiro de 2010 un acordo do pleno do Tribunal Supremo.

 O Tribunal de Xustiza da Unión Europea cualificou a directiva de conservación de datos como "unha inxerencia de gran magnitude e especial gravidade nos dereitos fundamentais".A derrogación ordenada pola alta corte comunitaria provoca que a Comisión Europea teña que actuar respecto diso.

 A directiva foi aprobada en 2006 ao fío dos atentados de Nova York, Madrid e Londres, que situaron a Europa no obxectivo do terrorismo islamita. A prevalencia da seguridade sobre a privacidade impúxose no ordenamento xurídico tanto en Estados Unidos como en Europa, que agora rectifica aquela regulación en quente.

Orixinal: Asociación de Internautas