You are hereO inaceptable curso do proceso por torturas en Iraq

O inaceptable curso do proceso por torturas en Iraq


05/11/2014

A xustiza militar deunos un novo motivo de alarma e escándalo no caso das torturas no Iraque: revoga o procesamento dos imputados ante a insalvábel contrariedade de non ser posíbel coñecer a identidade dos que foron torturados e, por conseguinte, se estes eran prisioneiros de guerra, civís non combatentes (categorías ambas protexidas polo Dereito Internacional Humanitario e, por tanto, amparados pola xurisdición militar) ou "terroristas" (que non poderían "beneficiar" da tutela da xustiza militar).

Aparece así un posíbel conflito de competencia entre a xustiza ordinaria e a militar que pode concluír coa impunidade dos seus autores, cómplices e promotores: de decantarse pola xustiza ordinaria por non poder ser acreditado que as vítimas pertencían ás unha das dúas categorías protexidas, parece que o delito xa tería prescrito.

Na instrución do sumario sinaláronse os seus autores materiais, así como o comandante da garda militar, responsábel da custodia dos detidos. Mais cabe preguntarse sobre a neglixencia culpábel, se non a deliberada ocultación de testemuños, dunha xerarquía que debe considerar que desta maneira se protexens os intereses das forzas armadas (FAS) españolas. Pode alguén no seu san xuízo crer que a detención dos presumíeis autores dun ataque contra a base das tropas españolas e o seu consecuente sometemento a tan brutal tratamento fose ignorado por toda a cadea de mando, do comandante da garda militar para arriba? E que non se garanta a adecuada custodia do rexistro de detidos nun caso tan grave? Non se trata dun feito trivial, dos que acontecen todos os días e pasan desapercibidos polo mando. É evidente que desta detención tivo de ser informado o mando ao seu máis alto nivel.

As responsabilidades deste canto ao tratamento brutal que se deu aos detidos alcanza, cando menos, á tolerancia cos procedementos ilegais para obter información ou castigar os que se opuñan ás forzas de ocupación. Resulta de xeito evidente que á xerarquía militar parecíalle comprensibel, aínda que poucos dos seus compoñentes estarían dispostos a recoñecelo publicamente. Recolléronse testemuños, ademais, de os feitos seren coñecidos en toda a unidade da Lexión que participaba na operación e de haber un pacto de silencio para que non trascendese.

Dos datos relevantes da instrución dedúcese que as responsabilidades se limitaron ao na altura tenente que mandaba a garda militar nese día. Réstanos a dúbida, a pesar da dilixencia mostrada pola instrutora do caso, de se se chegou até os máis altos niveis de responsabilidade delituosa.

En calquera caso e sempre en previsión de efectos indesexados sobre a autoridade e prestixio do mando, é preferibel desviar a atención. A xustiza militar cumpre así o deshonroso papel de encubrir a práctica da tortura no seo das FAS. Dotouna de recursos procesuais para eludir o seu deber na depuración das responsabilidades penais, con tal de evitar que se poña en cuestión a autoridade do mando. E neste caso, parece que o atoparon no pretendido pretexto de que se ignora se os mallados eran "terroristas".

O termo "terrorista" non está universalmente admitido, nin o está na lexislación internacional. Nos Estados Unidos, a administración de Bush fillo sacou da manga o concepto de "combatentes ilegais" para poder confinar os prisioneiros da súa "guerra contra o terror" nun limbo xurídico, sen concederlles a protección dos convenios de Xenebra (aínda que, o seu Tribunal Supremo desautorizou posteriormente tal interpretación). Parece que o termo non foi importado á práctica xurídica española (onde continúa abusandose do de "terrorista", con enormes réditos políticos noutros ámbitos) aínda que os seus efectos veñen ser os mesmos neste caso: non serían beneficiarios da protección a que obrigan os convenios de Xenebra.

Tras case 40 anos de perseguir os terroristas de ETA coas regras do estado de dereito (con numerosas e intolerabeis excepcións, mais sempre justificado así), resulta que o concepto vale para a loita contra os que combaten irregularmente ao exército español: guerra suxa, con práctica de torturas incluída.

O exército español foi enviado a unha guerra absolutamente ilegal, a un país que non representaba ningunha ameaza armada para a nosa nación. Os iraquianos tiñan todo o dereito a resistirse nunha guerra irregular, da mesma maneira que fixeron os heroes do dous de maio, tantas veces rememorados no imaxinario hispano, contra a ocupación francesa. Os detidos e torturados eran probabelmente combatentes e estaban no seu dereito; mais tanto se o eran coma se non, merecen estar protexidos contra as torturas.

O delito de torturas mancha gravemente a dignidade do ser humano, non só a da persoa que as sofre; co agravante de que os seus perpetradores son axentes do estado, lexitimados para usar a forza unicamente para impor a lei e o dereito. É por iso que é considerado como un crime contra toda a humanidade, que denigrae a  especie enteira, alén dos danos que poidan ser inflixidos á vítima. A tolerancia con tales prácticas non só deslexitima o estado que as consente no seu seo, senón que ademais o príva de toda razón moral para vencer nun conflito.

De maneira que hai que cuestionar, unha vez máis, as leis penal e procesual (e tamén o réxime disciplinar) con que os representantes da soberanía popular, neste viciado réxime do 78, regalaron a unha xerarquía militar moito máis atenta á súa cohesión interna e á súa disciplina acrítica, que a garantir o imperio da lei, a moral de vitoria e o respecto á dignidade humana dos seus membros e dos seus adversarios en combate. Mais a isto xa nos teñen afeitos os usos e costumes das tropas do imperio, cara ás que os poderes políticos permitiron escorregar as nosas FAS coa súa aberrante política de alianzas militares.
E o peor non termina aquí. Como xa comentei nun artigo previo, o Congreso dos Deputados parece decidido a perpetuar a situación de furto efectivo á xustiza ordinaria dos delitos contra os dereitos humanos no novo Código Penal Militar en tramitación. A persistencia dunha xustiza militar separada da xustiza ordinaria vai permitir que casos similares á esperpéntica situación creada neste caso caian nun limbo xurídico que perpetúe a cultura da impunidade, letal para unhas forzas armadas verdadeiramente democráticas.

Notas:

i O tribunal castrense revoga os procesamientos por torturas en Iraq. O País, 29 de Outubro de 2014. http://politica.elpais.com/politica/2014/10/29/actualidad/1414615085_010...

ii Pacto de silencio na Lexión. Cinco militares españois procesados por torturar a prisioneiros en Iraq. O País, 1 de Outubro de 2014. http://politica.elpais.com/politica/2014/09/30/actualidad/1412097608_886...

iii A xustiza militar. Arturo Maira Rodríguez. Rebelión, 7 de Xaneiro de 2014. http://www.rebelion.org/noticia.php?ide=179139

iv Novo apertón de porcas: o Código Penal Militar. Manuel Pardo de Donlebún. Rebelión, 8 de maio de 2014. http://www.rebelion.org/noticia.php?ide=184395

Manuel Pardo de Donlebún é Capitán de Navío da Armada, na Reserva.

Rebelión publicou este artigo co permiso do autor mediante unha licenza de Creative Commons, respectando a súa liberdade para publicalo noutras fontes.

 

Orixinal: Rebelión.