You are hereO complicado mundo das prisións

O complicado mundo das prisións


22/05/2016

Esta nova crónica non vai tratar doutra viaxe familiar á cadea, como é habitual, senón de novas que chegan a bocados da parte de aló das reixas, ás veces malas de explicar. Tentaremos facelo para informar as persoas que estes días nos preguntan na casa, e a todas as que amosan interese por este affaire que nos achega a un mundo practicamente descoñecido.

Un traslado

Na tarde do día catro do mes que andamos, o primeiro que se escoita ao descolgar o teléfono é un berro autoritario: "sólo dos minutos". Despois síntese a voz tranquila do preso que anda por todas estas crónicas. Deixémolo falar, que o tempo non dá para interrupcións:

Que chegou na véspera a un novo cárcere, que chama desde Mansilla de las Mulas, que o avisaran case sen tempo, que na viaxe se lle engurraran dabondo os folios cos poucos apuntes que deu recadado, que por sorte chegou axiña desde Dueñas, que nunca se sabe o que se pode tardar, pois estes desprazamentos (kundas en argot carcerario) poden incluír máis dunha parada imprevista, que non nos preocuparamos na casa se tardaba en telefonar, pois non podía saber o que ían demorar
en activarlle a súa tarxeta.

Que si que tiña lectura, por sorte entráralle a tempo por paquete o libro de Tolstoi do que lle falaramos, unha tradución de Guerra e Paz, cerca de mil páxinas en inglés, e que levara tamén a espléndida tradución de Darío Xohán Cabana da Divina Comedia. Parecía bastante ben abastecida a biblioteca, xa mirara.

Que non, que o traslado non é definitivo, que lle dixeran que o levaban á provincia de León en cumprimento dunha disposición xudicial. Foi xeneroso, o home da voz autoritaria. Pasan 15 segundos dos dous minutos cando se corta
a breve chamada.

A disposición xudicial da que falou o funcionario ten que ser un auto da Audiencia Nacional, no que se sinala que a administración está obrigada a procurar a maneira de que o preso exerza o dereito a verse coa súa compañeira. Como é sabido, casaran na cadea en novembro do ano 2012 cando ambos os dous estaban considerados como presos preventivos, pendentes de xuízo. O auto dítase despois de o preso recorrer a resposta negativa do cárcere a un seu pedimento de encontro da parella.

Xa parecía que non estaban dispostos na institución penitenciaria a cumprir co sinalado pola autoridade xudicial, e o avogado xa andaba a preparar os papeis para iniciar un procedemento contencioso, cando chega este apresurado traslado. Benvido sexa. Por fin poden estar xuntos. Mais moverse dentro das prisións pode resultar unha miga complicado. Vexamos.

Un encontro

Daba por suposto o noso fillo que, despois da súa chamada de dous minutos e quince segundos, nos iamos poñer en contacto cos pais da súa compañeira. Acertou, pois na casa non tardamos en chamalos, e así soubemos que a presa aínda non tiña nin idea de que el estaba nunha cela da mesma cadea. Nin se sabe se pensaban avisala para que puidese solicitar o encontro, naturalmente por escrito, pois nas prisións todo se move a ritmo de instancia. Se estás alí dentro, se
queres por exemplo que che corten os cabelos, instancia vai. Instancia vén se pretendes comprar un lapis de cor ou solicitar un libro da biblioteca. Todo por escrito nas relacións dos presos coa institución. Nunca ao revés, que os cárceres non parecen ter ningunha obriga cos presos. Se por exemplo te trasladan, o funcionario de quenda infórmate verbalmente. Marchas, diche, prepara as túas cousas. Non sei por canto tempo. Tamén non sei se é definitivo, seica é por causa dunha sentenza xudicial. Pregunta por escrito, se queres saber algo máis, aínda que, se tés experiencia, deixarás morrer o conto, pois xa é sabido que non se van molestar en contestarche.

Vese por fin a parella o seguinte luns, repítese a visita no seguinte, e xa autorizaron unha terceira para o que vén; esperemos que non volvan trasladar, antes dese día, o home á prisión de orixe, Dueñas. E de momento non se pode saber se eses encontros restan o número permitido de visitas vis a vis desde o exterior. Tamén non hai a quen preguntarlle. Haberá que redactar unha instancia.Mais cómpre nesta nova situación organizar as rutinas carcerarias, coñecer a pouco e pouco as novidades de funcionamento deste provisorio destino penitenciario. Vexamos algunha.


A correspondencia

É costume deste preso do que falamos ilustrar os sobres das cartas que manda, cun debuxo que pode reproducir a Rosalía de Castro, ou un home a sachar, ou un paxaro, ou unha flor... Segue a facelo coa correspondencia que entrega en Mansilla para que a selen e a envíen (despois de fotocopiala e lela, por suposto). Devólvenlle todas as cartas. Explícalle por teléfono ao seu pai: -Devolvéronme tamén unha carta que ía para vós, para a casa. Aquí non deixan que os sobres leven debuxo. Vou probar a meter o sobre dentro doutro, a ver se así pasa. Non, non me sorprendeu, a cousa é así, é segundo lles dea. En Aranjuez tamén non deixaban. Prohibido, daquela, debuxar nos sobres.


A biblioteca

Na casa pensamos que entre as primeiras cousa que o noso fillo mira, cando chega a unha cadea diferente, é a listaxe de obras da súa biblioteca, e tenta que funcione o préstamo de libros, que ás veces renxe dabondo, cunha circunstancia agravante no seu caso: a restrición que lles impoñen aos presos do réxime FIES, que limita a dous o número de libros semanais permitidos. Pensamos que desta volta se desbloqueara axiña o conto, pois estaba o preso encantado coa Deusa Branca de Graves que comezara a ler. Mais pouco durou a ledicia. Cóntanos: -Desisto de pedir cousas nesta biblioteca. Xa me fixeron devolver o libro de Graves, mandádemo por favor da biblioteca da Universidade cando poidades, sen présas, cando vos coincida coa entrada dun paquete.

Dixémoslle que insistise, que reclamase. Debía estar a rir por dentro cando nos contaba que xa o fixera, que mandara un mundo de instancias, que as contestacións eran cada vez máis absurdas, que de momento vai optar por deixalo e meterlle o dente aos dous libros que levou. Prohibido, logo, na práctica, usar a biblioteca.

As instalacións

Acomodárono no módulo de illamento. Tocan dúas horas de patio pola mañá, outras tantas pola tarde. As comidas todas na cela, que está na planta baixa, en fronte dun paredón de cemento. Hai moitas horas de sol a esta altura do ano, mais naquel espazo ás dez da noite xa está todo escuro. Non hai luz suficiente para ler. Métese logo o preso na cama coa radio, para esperar polo sono, pois o seu televisor está en Dueñas. Bótao de menos, sobre todo para sintonizar a emisora de radio coa
que practica inglés, que non se dá pillado a través do aparato de radio. Ou para ver "El sol del membrillo", o delicado filme de Víctor Erice que proxectan esta noite na segunda cadea da Televisión Española.

Chama por teléfono o preso mentres se redactan estas liñas. Que non nos preocupemos se volve tardar en chamar, ten que facerse con tarxeta para un novo módulo. Múdano. Lévano ao de primeiro grao. Parécelle que é menos ríxido que o de Dueñas que el coñece.

Hase saber.

Xosé Luís Santos Cabanas
20 de maio de 2016