A actualidade xudicial, ou política, depende do punto de vista, está carregada. Desde a sentenza de Torra até o bloqueo do Consello Xeral do Poder Xudiciario (CXPX), pasando pola chamada de Felipe VIN a Carlos Lesmes. O xurista José Antonio Martín Pallín (Coruña, 1936), maxistrado emérito do Tribunal Supremo, coñece ben a sala do penal do alto tribunal, onde exerceu. Alí dentro agora ve un “activismo xudicial”, como xa pasou co xuízo do procés, mais tamén o ve no Consello Xeral do Poder Xudicial. En breve aparecerá o seu libro El Gobierno de las Togas,  cun título que tamén é diagnóstico.

 

**************************

 

Temas non faltan. Mellor prescindir dalgún, como o da Comunidade de Madrid.
É que iso xa entra dentro do kafkiano.

Falemos mellor da sentenza de Torra. Vostede dixo que se sitúa fóra da legalidade…
Se alguén le o artigo 410 do Código Penal, que non hai que ter sólidos argumentos xurídicos, pode comprobar que é un delito máis propio de autoridades e funcionarios administrativos que de autoridades políticas. Non se tivo en conta nin neste caso, nin no caso Atutxa. Os xuíces tratan o presidente dunha comunidade como se fose un funcionario burócrata. É incompatíbel cun sistema democrático. En segundo lugar, aínda que se faga esta transposición –que para min non é constitucional–, o artigo fala de desobediencia “ás resolucións xudiciais”. A Xunta Electoral Central (XEC) é órgao da administración, non é autoridade xudicial. É imposíbel aplicar esta parte do tipo. Tamén fala de desobediencia “ás ordes das autoridades superiores”. A ninguén lle pasa pola cabeza dicir que a XEC é o superior hierárquico dun presidente nomeado por un parlamento soberano. É contrario a unha Constitución que di que a soberanía emana do pobo. Non hai maneira de o enfiar no artigo 410. Unha vulneración flagrante do principio de legalidade.

Poden ter prevaricado o CXPX ou o Supremo?
Non… Son palabras moi fortes. É unha sentenza errada, equivocada, con interpretacións que poden ser enviesadas… É unha sentenza inconcibíbel nun estado democrático.

 

 

martin pallin magistrat emerit suprem N.T.

 

 

Ten rumbo ideolóxico?
A min gustaríame ver que pasaría agora coa presidenta da Comunidade de Madrid se se producise un acto de rebeldía ou desobediencia. Non poden evitar que moitos cidadáns pensemos que está polo menos influída polo tema catalán.

A súa defensa xa recorreu diante do TC, como paso previo para ir a Europa. Ve percorrido ao recurso en Estrasburgo?
Eu véxolle percorrido mesmo no Tribunal Constitucional. O TC introduciu unha cláusula para admitir ou inadmitir recursos de amparo: a relevancia constitucional. Se di que este asunto non ten relevancia constitucional, tería vontade de fechar os libros, abandonar o despacho e marchar. Alén diso, a execución da sentenza pode ser suspendida cando o posíbel resultado do recurso de amparo non for ineficaz.

E en Europa?
En Europa creo que ten unha vía de acceso que xa está experimentada de maneira moi clara no caso Otegi. A maxistrada Ángela Murillo, polo simples feito de dicirlle “xa imaxinaba eu que respondería así”, o TEDH considerou que comprometía a súa independencia. O señor Barrientos, presidente do Tribunal Superior de Justìcia de Catalunya (TSJC) e do tribunal que condena Torra, fixo actos, manifestacións e decisións que ultrapasan de lonxe a actitude da señora Murillo. Se Estrasburgo dixo naquel caso que se perdera a imparcialidade, no caso de Torra perdeuse con moita máis intensidade.

 

“Como a de Otegi, a sentenza de Torra ten percorrido en Europa pola parcialidade de Barrientos”

 

A sentenza firme de Torra foi executada en cuestión de minutos. Entretanto, a dos ultras de Blanquerna hai setenta días que foi ditada e aínda non ingresaron en prisión. Hai dous pesos e dúas medidas?
Hai unha discordancia notábel e preocupante. Que expliquen por que tiñan tanta présa para notificalo. Talvez porque teñen pendente outra causa, e así xa hai unha sentenza condenatoria que avale a decisión que puideren tomar.

Imos agora co Consello Xeral do Poder Xudiciario. Como describiría o bloqueo da súa renovación?
É unha culpa compartillada. Isto non é de agora. Non sería xusto carregar todas as culpas sobre o señor Lesmes. É a última peza dunha cousa que vén pasando alarmantemente con respecto ao prolongamento desde hai doce anos e con respecto á repartición de cromos desde 1985. Iso é alarmante per se. Mais un partido político, se quere ser fiel á Constitución, non pode bloquear nomeamentos de tanta transcendencia.

Que saídas ve?
Vexo polo menos dúas. Unha é modificar a lei orgánica do poder xudiciario. Chega con maioría absoluta e agora mesmo existe esa maioría. Modificala para dicir, por exemplo, que unha vez foren escollidos os 12 xuíces, internamente polo CXPX, o presidente sería o de maior idade. Eu tamén o reformaría, aínda que habería que tocar a Constitución, para dicir que, se na primeira votación non se obteñen os tres quintos, a segunda votación sexa por maioría absoluta.

Apesar de estar con mandato caducado, continuou a facer nomeamentos. Até 52.
É absolutamente inconstitucional que continúe nomeando. Dáse o paradoxo de que, dos tres poderes do estado, cando están en funcións, o lexislativo e o executivo teñen as competencias limitadas. E resulta que o poder xudiciario, en funcións, ten competencia absoluta. É anómalo e contrario á racionalidade constitucional.

 

martin pallin magistrat emerit suprem N.T.

 

Isto ten consecuencias a longo prazo. A mesma sala do penal do Tribunal Supremo mantén a súa maioría absolutísima conservadora, de 12 contra 4… Está predeterminando a doutrina futura?
Nos nomeamentos desta semana, paradoxalmente, entra un conservador e dous progresistas á sala do penal. Eu, a estas alturas, isto de conservador e progresista resúltame difícil de clasificar. Dámonos con moitas sorpresas. Como dicía un xuíz moi conservador do Tribunal Supremo dos Estados Unidos, (Oliver Wendell) Holmes, unha sentenza, independentemente de quen a dite, vale o que valen os seus razoamentos. Un conservador pode facer un razoamento aceptábel e un progresista talvez non. O problema é que agora entran nos tribunais asuntos políticos…

E aquí é cando todo dá errado
O risco é o que chamamos, tamén con terminoloxía anglosaxónica, o activismo xudicial; con terminoloxía continental, francesa, o goberno das togas.

 

“Que pasaría coa inviolabilidade se, en lugar de deitarse con señoras, o emérito o fixese con nenas de sete anos?”

 

En España, por exemplo no Tribunal Supremo, hai xuíces activistas?
Como diría o Evanxello, polos seus actos habede de os coñecer. Polas súas sentenzas habedes de os coñecer.

Entre liñas podo ler a resposta.
(Rí) Efectivamente.

Como denuncian desde algúns sectores, hai unha “guerra xudicial” contra o Goberno?
Home, demostrou que ten unha sensibilidade a flor da pel que non tivera nunca co Partido Popular. Xa é a terceira vez que saltan á palestra indebidamente, como se fosen os reis constitucionais contra o goberno, e especificamente contra o vice-presidente segundo. Iso denota que hai un rumbo político evidente.

Estamos nun escenario de lawfare?
Por suposto. Algunhas veces por activismo xudicial; outras veces, por incumprimento de funcións por parte do executivo e o lexislativo.

Que lle pareceu a chamada do Rei a Lesmes?
Que podería perfectamente a ter aforrado… Non creo que sexan tan inxenuos os da Casa Real como para non saberen que Lesmes o diría.

Vimos como foron emerxindo os escándalos do rei emérito, mais desde tribunais estranxeiros.
En parte si e en parte non. Aquí había datos importantes, que xa estaban no xulgado número 6. Mais o xuíz, por non sei que razón, tíñaos no frigorífico. Mais cando o xulgado 5 require a fiscalía suíza uns datos, é a fiscalía suíza a que proporciona estes datos. Tería que ter actuado cos datos que xa se tiñan e pedir despois auxilio á fiscalía suíza.

Mais aquí hai un obstáculo, que é a inviolabilidade do Rei.
Se en lugar de dedicarse a ir á cama con señoras estupendas, o fixese con nenas de sete anos? Expoño a pregunta a ver se hai algún constitucionalista que poida responderme.

Daquela, ve percorrido á investigación da fiscalía do Tribunal Supremo?
Non lle vexo ningún percorrido. Veremos unha prescrición masiva…

 

“Que pasaría coa inviolabilidade se, en lugar de deitarse con señoras, o emérito fixéseo con nenas de sete anos?”

 

Esta semana hai tres anos do 1-O e daquí a pouco haberá un no da sentenza. Vostede xa durante o xulgamento defendía que, como moito, había desobediencia. Mais alí están ainda, atrás das reixas…
Precisamente o libro que agora publico, El gobierno de las togas, está dedicado case en exclusiva á análise de todo o proceso, desde o inicio coa querela do fiscal xeral até a prisión preventiva, o xulgamento e a sentenza. Continúo pensando o mesmo que naquela altura.

Durante o verán vimos como eran recusadas todo tipo de licenzas contempladas na lexislación prisional… Ten base legal?
Entramos noutro terreo: o discrecional. O 100.2 é discrecional. Mais a min asómbrame que o Tribunal Supremo, desde a praza da Vila de París no centro de Madrid, coñeza mellor o prognóstico e a clasificación dun penado que as xuntas de tratamento das prisións, sexa do procés ou calquera outro. Demostra que hai unha especie de posición indomábel para manter todo isto. Chama a atención.

Os indultos dos presos xa comezaron o seu trámite e hai quen xa ameaza con os levar aos tribunais se afinal son concedidos
Hai precedentes. Hai tres sentenzas da sala contenciosa do Supremo anulando indultos. Até hai pouco a ninguén lle pasaba pola cabeza, porque era un dereito de graza. Mais só por falta de cumprimento das formalidades legais. Ou nun caso moi concreto, en que o Goberno se excedeu ao conceder o indulto ao banqueiro Alfredo Sáez e foron eliminados os antecedentes penais para que puidese ser conselleiro do Santander. O Supremo non se opuxo ao indulto, mais si a eliminar os antecedentes.

Desde o independentismo pídese unha lei de amnistía. Pode facerse?
Por suposto. Coa Constitución na man, hai base. No artigo 87 regúlanse as iniciativas lexislativas populares, mais di que non poden versar sobre materias de tributos… nin sobre “prerrogativas de graza”. Portanto, a contrario sensu, os outros órganos si que poden impulsar unha lei pedindo a amnistía.

Vostede defende que terían que saír da prisión. Cal sería a mellor solución, os indultos ou a amnistía?
Hai unha cuestión persoal… O indulto sería un paliativo e podería arranxar un pouco a situación, non de todo. A única solución sería a lei de amnistía.

Nicolás Tomás – Fotos N.T.

El Nacional