É impropio dunha fiscal, e tamén de calquera persoa decente, facer mofa da orientación sexual de alguén, mais alén dese estrondoso «maricón» que nove anos despois puxo complica a vida á ministra, o máis destacábel da conversa mantida en 2009 por Dolores Delgado, Baltasar Garzón e José Manuel Villarejo é a complicidade que se percibe nela. De feito, se se afina un pouco o ouvido, nas filtracións chega a apreciarse que a representante do Ministerio Público e o xuíz da Audiencia Nacional móstranse obsequiosos co comisario. Quizá sexa moito afinar, mais cando menos é innegábel que entre o tres comensais existe un certo grao de compadreo; hai tons de voz que desmontan calquera versión ministerial. Ese é un feito que chama poderosamente a atención, e é lóxico que ante iso apareza unha dúbida: se esas persoas estaban conchabadas desa forma, actuarían a fiscal e o xuíz co rigor e imparcialidade que se lles presupón nun caso dirixido por Villarejo ou por calquera dos uniformados que tiña ao seu mando?

O mesmo receo asalta a un cando ouve a Delgado contar ao seu interlocutor que ela e unha xuíza apañaron maxistrados e membros da Procuradoría do Tribunal Supremo en compañía de menores de idade nunha viaxe a Cartaxena de Indias, Colombia. Alén da gravidade dos feitos narrados e non denunciados por quen foi a fiscal coordinadora da «loita antiterrorista», estas revelacións abren unha reflexión ao redor da relación de forzas existente nos estamentos do Estado. Quen tem -ou detén- máis poder, un xuíz do Alto Tribunal ou un policía con información comprometedora sobre el? Cantos Villarejos hai no seo das FSE? Canta información posúen e a quen afecta? Non son preguntas retóricas.

De Euskal Herria a Catalunya

Villarejo, que na súa traxectoria como funcionario acumulou información sensíbel sobre centos de persoas, entre xuíces, políticos, empresarios, etc., sempre fixo gala da súa influencia en calquera esfera, por máis alta que esta fose. E realmente, con que só unha parte do que se conta sexa certa, non é difícil concluír que non é que fose un fontaneiro con ínfulas, senón que tiña as chaves da casa. As do Estado español, onde certos grupos -antes eran chamados poderes fácticos- dirixen a obra: a xente como o excomisario manexa a tramoia e os demais non pasan de ser actores e actrices, protagonistas ou figurantes.

Haberá quen negue a maior argumentando que a detención e encarceramento do propio Villarejo é o mellor exemplo de que o Estado de Dereito funciona. Non ten por que ser así. Unha cousa é que dentro dunha estrutura haxa pelexas e damnificados, peóns ou bispos, e outra que esa estrutura, o «Estado profundo» -parafraseando o antigo asistente do Partido Repúblicano dos EUA Mike Lofgren (The Deep State, 2016)- teña unha consistencia granítica nos temas que afectan a súa estabilidade e pervivencia, poñamos como exemplo a situación política vasca e a catalá.

Villarejo, de feito, comezou a súa carreira policial en Euskal Herria, concretamente en Donostia, destinado á loita contra ETA entre 1972 e 1975, e catro décadas despois o seu último servizo ao Estado foi formar parte da ‘Operación Cataluña’, dirixida a socavar o proceso independentista naquel país. A súa función era obter información, sen control xudicial, sobre líderes cataláns, darlle forma e difundila através de determinados medios de comunicación.

El mesmo confesou hai dous anos ao xuíz Arturo Zamarriego o que o Ministerio do Interior de Jorge Fernández Díaz negara por activa e por pasiva.

As filtracións, publicadas nun medio dixital creado ad hoc hai apenas un mes -onte houbo unha nova entrega, na que Villarejo confesaba ter un prostíbulo-, puxeron nunha situación difícil a ministra, e moitos sitúanas no contexto dunha manobra para dobregar Pedro Sánchez e obrigalo a convocar eleccións (máis información na páxina 28). Mais aínda que é evidente a animosidade que o Executivo, apoiado por Podemos e levantado grazas aos votos de vascos e cataláns, esperta en amplos sectores do stablishment español, sería inxusto atribuír o papel de vítima a quen non o merece. Porque se do punto de vista da separación de poderes xa renxe que unha fiscal e un xuíz con tanto peso comanden, con billete de ida e volta, os ministerios de Xustiza e Interior, tanto Dolores Delgado como Fernando Grande-Marlaska mostraron que son parte desa mesma engrenaxe. A conversa con Villarejo é elocuente e respecto ao xuíz bilbaino, que dicir que non saibamos en Euskal Herria. Marlaska e Garzón, tanto monta, monta tanto.

Por certo, nese bloco consolidado pola razón de Estado achamos tamén grande parte dos medios de comunicación españois, moitos dos cales beberon directamente e durante anos das fontes do excomisario, e que alén das súas coitas editoriais e empresariais fan piña cando toca.

Nos sumidoiros

Nacido no municipio cordobés del Carpio en 1951, José Manuel Villarejo deixou Donostia por Madrid en 1975 e estivo en excedencia entre 1983 e 1993, dez anos en que se dedicou a realizar traballos de investigación e chegou a controlar medio centenar de empresas. Reincorporouse como axente encuberto, e desde entón non deixou de acumular información, segredos e poder.

A mediados dos 90 participou na elaboración do ‘Informe Véritas’, encarregado polo Ministerio de Interior de José Luís Corcuera, que recompilou datos sobre a vida privada de numerosos xuíces -como Garzón-, políticos, xornalistas e empresarios. O nome de Villarejo apareceu nalgún dos escándalos máis coñecidos dos últimos anos, como o do ático do expresidente da Comunidade de Madrid Ignacio González, e en causas xudiciais como o ‘caso Nicolás’ e o ‘caso Pinto’, mais non foi arrestado até novembro de 2017, acusado de lavaxen de diñeiro e organización criminal. Desde entón está preso, mais non quieto. A filtración das conversas con Garzón e Delgado, ou as anteriores da amante de Juan Carlos de Borbón, Corinna Sayn-Wittgentein, implicando o anterior xefe de Estado en delitos de corrupción -o proceso foi arquivado porque o emérito rei goza do privilexio da inviolabilidade penal-, élle atribuída como manobra de presión para lograr a súa posta en liberdade.

O excomisario pertence á mesma estirpe que outros tipos obscuros, como José Antonio Sáenz de Santamaría ou Andrés Casinello, por citar un par de exemplos, e coñece de corrida todos os fíos da meada. Porque através do Exército, a Garda Civil, a Policía ou os servizos secretos (Seced, Cesid, CNI) os uniformados supervisaron e guiaron a política española durante e despois do franquismo. No seu libro “As cloacas do poder”, Fernando Rueda enumera até cen casos en que a espionaxe meteu man, desde os GAL e o 23F até as ameazas a Bárbara Rei ou o 11M. Nese traballo, por certo, o xornalista sinala Arnaldo Otegi como a persoa máis espiada do Estado. O seu foi o primeiro caso en que se distribuíu entre os cargos do CNI un perfil cos seus datos familiares, ideoloxía e actividades públicas. O dirixente independentista debe ter unha vida persoal inmaculada, porque en todos estes anos non puideron atribuirlle nin unha multa sen pagar.

«O Estado de Dereito tamén se defende nas cloacas», dixo Felipe González en referencia á guerra suxa -aínda ningún xuíz foi capaz de despexar a «X» nesa ecuación-, e Villarejo é un experto en chafurdar. Mais mentres el e os seus excolegas dirimen as súas diferenzas, as cloacas transbordan e o seu contido espállase, facendo insoportábel o fedor para unha sociedade que ve como o peixe que lle venderon esvai sen remedio

Naiz